Uprawa mieszanek strączkowo-zbożowych oraz międzyplonów (poplonów) - Hodowla Roślin Smolice

Uprawa mieszanek pozostawia lepsze stanowisko pod uprawę zbóż i jest źródłem własnego białka w żywieniu zwierząt gospodarskich. Do uprawy na glebach lepszych klasy I-IVa poleca się mieszanki z udziałem grochu, a na glebach słabszych klasy IVb-VI z udziałem łubinu wąskolistnego.

Mieszanki z udziałem grochu

Najlepsze efekty daje wysiew w takiej proporcji, aby udział grochu wynosił 40-50% jego normy wysiewu, a jęczmienia, pszenicy i ewentualnie owsa 50-60% normy.

Przykładowo, jeśli dysponujemy nasionami takich popularnych sztywnołodygowych odmian grochu jak MILWA o normie wysiewu 250 kg/ha, dowolnej odmiany jęczmienia o normie wysiewu 160 kg/ha i pszenicy o normie wysiewu 220 kg/ha to mieszamy je w następujących przybliżonych proporcjach: groch 120 kg (48%) + jęczmień 40 kg (25%) + pszenica 60 kg (27%). Jest to wariant optymalny, pozostawiający po sobie niezłe stanowisko i gwarantujący, że w zebranym plonie nasiona grochu stanowić będą ok. 30-40% masy. W mieszankach z udziałem owsa wskazane jest użycie odmian grochów wysokich, takich jak np. MUZA i wtedy orientacyjny skład mieszaniny jest następujący: groch MUZA 120 kg (50%) + owies 90 kg (50%). Nawożenie stosujemy takie jak przy uprawie zbóż jarych.

 

Chwasty zwalcza się opryskując plantacje, gdy groch osiągnie wysokość ok. 10 cm możemy zastosować preparat na bazie substancji czynnej, np bentazon, prosulfokarb.

Na grochu praktycznie co roku pojawia się mszyca i dlatego mieszankę z jego udziałem na początku kwitnienia należy opryskać jednym z licznych preparatów przeznaczonych do zwalczania tego pluskwiaka.

Mieszanki z udziałem łubinu

Mieszanki łubinowo-pszenżytnie (owsiane)

Przeznaczone do wysiewu na stanowiskach przydatnych do uprawy pszenżyta jarego. W mieszankach tych udział łubinu wynosi około 70% jego normy wysiewu, a pszenżyta lub pszenżyta i owsa ok. 40% normy. Ze względu na wzrost plonowania i mniejsze zachwaszczenie, zaleca się zwiększyć obsadę roślin w mieszankach o 10-20% w stosunku do siewów czystych. Najbardziej przydatne do wysiewu są takie odmiany łubinu wąskolistnego jak: KALIF, WARS, TYTAN, KORAL, wszystkie odmiany pszenżyta jarego oraz późne odmiany owsa jak np. KREZUS.

Orientacyjny przykładowy skład mieszanki do wysiewu na 1 hektar ze zwiększoną o 10-12% obsadą przedstawia się następująco: łubin wąskolistny 115 kg (72%) + pszenżyto 85 kg (38%) lub z udziałem owsa: łubin wąskolistny 115 kg (72%) + pszenżyto 55 kg (25%) + owies 25 kg (14%).

 

Mieszanki łubinowo-jęczmienne

Przeznaczone do wysiewu na stanowiskach przydatnych do uprawy jęczmienia. Przy komponowaniu składu obowiązuje ta sama zasada jak w przypadku mieszanek łubinowo-pszeżytnich, tj. udział łubinu wynosić powinien około 70% jego normy wysiewu z możliwym przegęszczeniem o ok. 10%. Do wysiewu nadają się tylko bardzo wczesne odmiany łubinu wąskolistnego takie jak: REGENT, NEPTUN, DALBOR i ROLAND oraz wszystkie odmiany jęczmienia jarego. Orientacyjny przykładowy skład mieszanki do wysiewu na 1 hektar ze zwiększoną o 10% obsadą przedstawia się następująco: łubin wąskolistny 115 kg (72%) + jęczmień 60 kg (37,5%).

 

Nawożenie stosujemy takie jak przy uprawie pszenżyta jarego ze zmniejszoną do 60 kg/ha dawką azotu. Przy omłocie należy zwrócić uwagę na wymłacalność kłosów pszenżyta i w razie potrzeby zwiększyć obroty bębna.

Mieszanki łubinu wąskolistnego z łubinem żółtym

Przeznaczone do upraw na słabych, mozaikowatych glebach V-VI klasy w celu maksymalnego wykorzystania właściwości tych dwóch gatunków, tj. tolerancji łubinu żółtego na bardzo słabe gleby i wyższego plonowania łubinu wąskolistnego na nieco lepszych częściach uprawianego pola oraz tolerancji na antraknozę łubinu. Do tego typu mieszanek nadają się tylko niektóre odmiany łubinów takie jak: łubin żółty PERKOZ oraz łubin wąskolistny: KALIF, WARS, KORAL. Mieszamy je w następującej proporcji w stosunku do normy w siewie czystym: łubin żółty – 35% i łubin wąskolistny – 65%. Orientacyjny przykładowy skład mieszanki do wysiewu na jeden hektar przedstawia się następująco: łubin żółty PERKOZ – 65 kg + łubin wąskolistny (KALIF, WARS, KORAL) – 105 kg.

 

Zwalczanie chwastów oraz ochronę przed antraknozą prowadzimy preparatami zalecanymi w uprawie łubinu wąskolistngo. Nie stosujemy nawożenia azotowego.

 

Uproszczona technologia wysiewu międzyplonów:

  • do wysiewu nadają się szybkorosnące i wytwarzające w krótkim czasie dużą zieloną masę odmiany łubinu wąskolistnego: ZEUS, ROLAND i OSKAR, a także szybkorosnąca peluszka – MUZA. Gorzka odmiana OSKAR polecana jest wyłącznie na pola, na których żeruje dużo saren i jeleni, gdyż wbrew utartym przekonaniom, odmiany gorzkie ani nie wytwarzają większej zielonej masy, ani nie mają mocniejszego korzenia niż odmiany słodkie. Zielonka słodkich odmian ZEUS i ROLAND może być także wykorzystana jako pasza dla bydła. Ze względu na niski plon i wysoką cenę nasion, a także dłuższy okres wegetacji i wolny, początkowy przyrost, nie opłaca się, szczególnie przy wysiewie po 10 sierpnia, wykorzystywać w poplonie łubinu żółtego
  • w technologii uproszczonej zakłada się niewielką obszarowo plantację nasienną (planując zbiór nasion w ilości około 20 dt/ha), a zebrane kombajnem nasiona bezpośrednio po zbiorze, bez dosuszania, wysiewa się na ścierń rozrzutnikiem do nawozów i płytko talerzuje (podoruje). Rozrzutnik należy tak ustawić, aby wysiać co najmniej 250 kg nasion na hektar ścierni
  • nasiona ze zbioru kombajnowego można też doczyścić i wysiać tradycyjnie siewnikiem w uprawioną glebę, a wówczas ilość wysiewu zmniejszamy do około 180-200 kg/ha
  • przy wysiewie poplonu na glebach lepszych (IIIa-IVb) do nasion łubinu można domieszać nasiona peluszki MUZA w ilości około 60 kg/ha, wówczas ilość wysiewanego łubinu zmniejszamy o około 33%. Można też wysiać tylko peluszkę MUZA w ilości 210-230 kg/ha
  • poplony wysiewać można już w lipcu, a końcowym terminem jest połowa sierpnia, (na zachodzie Polski 20 sierpnia). Wysiew późniejszy jest możliwy, lecz wiązać się będzie z wytworzeniem zbyt małej zielonej masy
  • ze względu na zbyt dużą konkurencję samosiewów zbóż jarych, poplony łubinowe zaleca się wysiewać po zbożach ozimych chyba, że zamierza się je wykorzystać do karmienia bydła łącznie ze zbożem
  • wytworzona zielona masa może być przyorana w okresie przedzimowym lub pozostawiona do wiosny, chroniąc przy okazji glebę przed erozją. Trzeba jednak pamiętać, że ze względu na przesuszenie gleby orka wiosenna powinna być wykonana płytko lub zastąpiona talerzowaniem i siewem siewnikiem z redlicami talerzowymi

 

Wykorzystanie łubinów i grochów do siewów międzyplonowych

Możliwość uzyskania płatności rolno-środowiskowych z pakietu „Ochrona gleb i wód. Wariant 8.3, międzyplon ścierniskowy”. Degradacja gleb, szczególnie słabszych, spowodowana monokulturą zbożową i uproszczeniami w uprawie, zachęcają wielu rolników do wysiewu w sierpniu międzyplonów. Powszechnie wiadomo, że najtańszym międzyplonem jest gorczyca, lecz to, że w niewielkim stopniu podnosi ona plonowanie zbóż jest informacją mało znaną, podobnie zresztą jak fakt, że łubin wysiewany w międzyplonie i przyorywany obok obornika, jest najlepszym źródłem próchnicy i azotu, a także czynnikiem silnie podnoszącym plonowanie zbóż. Według badań przeprowadzonych na ATR w Bydgoszczy średni plon jęczmienia jarego zasianego po międzyplonie łubinowym, wzrósł o przeszło 7 dt/ha, natomiast po gorczycy tylko o ok. 2 dt/ha.